Алматы қаласы Білім басқармасының
«№143 сөйлеу және тірек-қозғалыс аппаратының
функциялары бұзылған балаларға арналған
мектепке дейінгі арнайы ұйымы» КММ
қазақ тілі маманы
Рыскулова Индира Кайдаровна
Тіл – ұлттың тірегі, баланың жүрек үні
Тіл – ұлттың жаны, халықтың жүрегі. Ана тілі арқылы бала өз халқының тарихын, дәстүрін, мәдениетін таниды. Ал сол тілді жүрегіне сіңіру – тәрбие мен білімнің ең маңызды бөлігі. Балабақшада қазақ тілін үйрету – жай ғана грамматиканы меңгерту емес, ол – баланың ойлау қабілетін, сөйлеу мәдениетін және ұлттық болмысын қалыптастыру жолындағы жауапты еңбек.
«№143 сөйлеу және тірек-қозғалыс аппаратының функциялары бұзылған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйымында» жұмыс істеу – мен үшін ерекше тәжірибе әрі жүрекпен атқарылатын миссия. Себебі мұндағы әр бала – өз әлемінің иесі, ерекше қабілет иесі. Кейбір балалардың тілі анық шықпауы, ойды еркін жеткізе алмауы біз үшін кедергі емес, керісінше, шабыттың бастауы. Әрбір дыбыс, әрбір жаңа сөз – біздің ортақ жеңісіміз.
Қазақ тілін үйретуде ең басты қағида – балаға тілді сүйгізу. Егер бала тіл үйренуге қызықса, оның дамуы да жылдам жүреді. Сол үшін сабақтарымыз ойын түрінде, қимыл-қозғалыс арқылы, түрлі көрнекіліктер мен заманауи әдістер арқылы өтеді. Балалармен ән айту, жаңылтпаш жаттау, ертегі тыңдау, сурет бойынша әңгімелеу сияқты жұмыстар тілді меңгертудің ең тиімді тәсілдерінің бірі.
Әсіресе сөйлеу тілі бұзылған балаларға қазақ тілін үйретуде жеке тәсіл қажет. Мұнда логопед, дефектолог, психолог және тіл маманы бірлесе жұмыс істейді. Біз үшін әр бала – жеке тұлға, сондықтан оның даму қарқынына сай бағыт таңдау – басты ұстаным. Кішкентай жетістік те – үлкен қуаныш. Кейде бір баланың алғаш рет «сәлем» деп анық айтуы, «рахмет» деп күлімдеуі бүкіл ұжымның мерекесіне айналады.
Тіл үйрету тек сабақ үстінде ғана емес, күнделікті өмірде де жалғасады. Балалармен серуен кезінде, ойын барысында, тіпті ас ішу кезінде де қазақ тілін қолдануға жағдай жасаймыз. Себебі тіл тек үйренілетін пән емес, ол – өмір сүру дағдысы. Баланың ауызекі тілін дамыта отырып, біз оның өзіне деген сенімін де арттырамыз.
Ата-аналармен байланыс та – жұмысымыздың ажырамас бөлігі. Қазақ тілін үйретуде отбасының рөлі зор. Сондықтан ата-аналарға да кеңестер беріп, үй жағдайында баламен қазақша сөйлесудің, бірге өлең айтып, кітап оқудың маңызын түсіндіреміз. Үйде басталған тіл мәдениеті балабақшада бекіп, өмір бойы бала бойында сақталады.
Қазақ тілі – мейірім мен рухтың тілі. Баланың тілі қазақша шыққанда, оның бойында ұлтқа деген сүйіспеншілік ұялайды. Сол сүйіспеншілік ертеңгі елдің рухани іргесін нығайтпақ.
Баламен жұмыс – сабыр мен махаббаттың мектебі. Әр күн – жаңа ізденіс, әр сабақ – жаңа қуаныш. Кейде кішкентай баланың «мұғалім, мен үйде де қазақша сөйлестім!» деуі ең үлкен марапат сияқты әсер қалдырады. Өйткені ол – еңбектің жемісі, рухтың жеңісі.
Балаға тілді үйрету – болашаққа дән себумен тең. Сол дәннен өнген әрбір сөз, әрбір ой – қазақ елінің мәңгілік рухын сақтайды. Тіліміз тірі, рухымыз биік болсын!
